Partycje i systemy plików

Dysk maszyny wirtualnej widnieje w systemie jako /dev/sda. Układ zależy od wybranego obrazu: Debian i Ubuntu instalują się zwykle z jedną partycją główną, a AlmaLinux korzysta z LVM. Musisz znać swój układ, zanim zajdzie potrzeba cokolwiek powiększyć.

Co masz teraz

lsblk -f
df -hT
sudo fdisk -l /dev/sda
sudo blkid

lsblk -f jest najprzydatniejsze: pokazuje drzewo urządzeń, systemy plików, etykiety i punkty montowania na jednym ekranie.

Jeśli w wyniku pojawiają się linie takie jak vg-root i typ lvm, masz LVM. Wtedy przydadzą się te polecenia:

sudo pvs
sudo vgs
sudo lvs

Zwykłe partycje czy LVM

Zwykłe partycje są prostsze: jedna partycja — jeden system plików. Powiększyć można tylko ostatnią partycję na dysku i tylko wtedy, gdy za nią jest wolne miejsce.

LVM dodaje warstwę: wolumen fizyczny, grupę wolumenów, wolumeny logiczne. Możesz wydzielić wiele wolumenów, powiększać je w dowolnej kolejności i dodawać miejsce bez przerabiania układu. Cena to dodatkowa warstwa, o której trzeba pamiętać przy odtwarzaniu.

Dla jednej maszyny z jednym dyskiem różnica jest niewielka. Nie przerabiaj układu bez potrzeby: przenoszenie katalogu głównego to operacja z realnym ryzykiem utraty systemu.

Systemy plików

Praktyczny wniosek: jeśli planujesz elastyczność, zostań przy ext4. Na VPS i tak prawie nigdy nie będziesz musiał zmniejszać partycji — dysk na maszynie nie zmniejsza się razem z twoim planem.

Powiększanie po zwiększeniu dysku

sudo growpart /dev/sda 1
sudo resize2fs /dev/sda1

Dla LVM:

sudo growpart /dev/sda 3
sudo pvresize /dev/sda3
sudo lvextend -l +100%FREE /dev/mapper/vg-root
sudo resize2fs /dev/mapper/vg-root      # xfs_growfs / for XFS

Obie operacje wykonuje się na działającym systemie. Szczegóły przejścia na wyższy tier znajdziesz w dysk stał się za mały.

Błąd w numerze partycji w growpart lub parted niszczy tablicę partycji, a maszyna przestaje się uruchamiać. Przed każdą zmianą układu: zapisz sudo sfdisk -d /dev/sda > /root/parts.txt i upewnij się, że kopia zapasowa danych jest świeża.

Montowanie i fstab

Trwałe punkty montowania opisuje /etc/fstab. Używaj UUID, a nie nazwy urządzenia:

sudo blkid /dev/sda1

UUID=1a2b3c4d-...  /var/lib/postgresql  ext4  defaults,noatime  0  2

Sprawdzenie przed ponownym uruchomieniem jest obowiązkowe:

sudo mount -a
sudo findmnt --verify

Błąd w fstab zostawia maszynę w konsoli ratunkowej przy starcie. Jeśli tak się stanie, pomoże dysk ratunkowy: maszyna uruchamia się w SystemRescue, logowanie na roota bez hasła, dysk jest widoczny jako /dev/sda — montujesz partycję, edytujesz fstab i wracasz do normalnego trybu uruchamiania.

Swap

Plik wymiany tworzy się w zwykły sposób:

sudo fallocate -l 2G /swapfile
sudo chmod 600 /swapfile
sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile
echo "/swapfile none swap sw 0 0" | sudo tee -a /etc/fstab

Swap ratuje przed nagłym zabiciem procesu, gdy skończy się pamięć, ale intensywne korzystanie z niego trafia na szybkość dysku i bardzo spowalnia maszynę. Rozsądniej jest ograniczyć zapotrzebowanie usług na zasoby — zobacz limity zasobów.

Częste błędy

• Nie sprawdziłeś edycji fstab poleceniem mount -a. Uruchamianie się psuje i musisz szukać problemu przez konsolę w panelu.
• Zamontowałeś katalog na danych. Stara zawartość nigdzie nie zniknęła, ale stała się niewidoczna — odmontuj i sprawdź.
• Nie ustawiłeś noatime. To drobiazg, ale dodatkowy zapis przy każdym odczycie pliku na obciążonej maszynie jest odczuwalny.